مژگان میرزائی

هزینه ترانزیت برق صنایع بزرگ به حدود ۱۳۰ تا ۱۴۰ تومان به ازای هر کیلووات‌ساعت رسیده و قرار است به‌زودی پرداخت‌های این بخش به‌صورت شفاف در بورس انرژی انجام شود؛ اقدامی که هدف آن تأمین منابع نوسازی شبکه و کاهش تلفات برق عنوان شده است.

نبود برنامه اجرایی مشخص از سوی توانیر، نوسانات نرخ ارز و ریسک‌های ناشی از واردات محصولات آماده، تولیدکنندگان داخلی کنتورهای هوشمند را با ابهام در توسعه زیرساخت‌ها مواجه کرده؛ این در حالی است که اتکا به ظرفیت بومی می‌تواند مشکل به رفع ناترازی برق کمک کند.

بر اساس ماده ۴ قانون مانع‌زدایی از توسعه صنعت برق، صنایع بزرگ موظف شده‌اند برای تامین نیاز خود به سمت تولید برق حرکت کنند. با این حال، شواهد نشان می‌دهد استقبال بخش قابل‌توجهی از صنایع از این مسیر همچنان محدود است.

برقی‌سازی حمل‌ونقل در ایران دیگر صرفا یک انتخاب فناورانه نیست؛ این موضوع با ناترازی بنزین و برق، آلودگی هوا، قیمت یارانه‌ای انرژی، محدودیت زیرساخت شارژ و توان اقتصادی مصرف‌کنندگان گره خورده است.

امسال قرار نیست مدیریت ناترازی صرفا با خاموشی پاسخ داده شود؛ «همکاری» صنایع، توسعه انرژی خورشیدی، هوشمندسازی کنتورها و کنترل مصرف مشترکان پرمصرف، بخشی از مسیر جدید مدیریت شبکه است.

ارزیابی‌ها نشان می‌دهد‌ «بزرگ‌ترین هراس خریداران خودروهای برقی، پدیده‌ای جهانی به نام «نگرانی پیمایش» است که در جغرافیای ایران به‌دلیل ضعف شدید زیرساخت‌های نوین، ابعادی بحرانی‌تر به خود می‌گیرد.

چند روز پیش مسعود پزشکیان با جمله‌ای راوی عمق ناترازی انرژی در کشور شد، اما اهمیت سخنان رئیس‌جمهور فقط به تشریح وضعیت گذشته محدود نشد و آنچه در دیدار او با فعالان بخش خصوصی بیشتر به چشم آمد، اعلام یک تغییر رویکرد جدی در سیاست انرژی کشور بود.

تاکید رئیس‌جمهور بر کاهش محدودیت‌های برق صنایع و حمایت از بخش تولید؛ فعالان صنعت سیمان می‌گویند تاکنون تغییری در روند تامین برق این صنعت ایجاد نشده است.

به گفته حسینی‌مهر، سرمایه‌گذاری اولیه برای یک واحد ۵ کیلوواتی خانگی بر اساس نوسانات نرخ ارز و نوع فناوری انتخابی، رقمی بین ۳۰۰ تا ۴۰۰ میلیون تومان برآورد می‌شود.

ریشه اصلی خاموشی‌ها، نه در تغییرات اقلیمی، بلکه در اقتصاد معیوب انرژی و بدهی انباشته ۱۳۰ همتی دولت به بخش خصوصی نهفته است؛ بن‌بستی مالی و ارزی که اگر گشوده نشود، بحران انرژی را هر سال وخیم‌تر خواهد کرد.

ریشه‌های عمیق ناترازی و کمبود حدود ۲۰ هزار مگاواتی تولید برق در ایران، بیش از آنکه حاصل چالش‌های فنی باشد، پیامد مستقیم حکمرانی معیوب اقتصادی و عدم بهینگی مالی در این صنعت است.

مدیرعامل توانیر اعلام کرده است که «همراهی مشترکان خانگی» باعث صرفه‌جویی ۵۰۰ مگاواتی شده و این ظرفیت به بخش تولید اختصاص یافته است. اما مهم‌ترین پرسش اینجاست؛ این ۵۰۰ مگاوات دقیقا چگونه محقق شده است؟