رضا کربلایی

حدود ۳۴ درصد شبکه انتقال و فوق‌توزیع برق ایران بیش از ۳۰ سال عمر دارد. در چنین شرایطی، قلب صنعت برق هرچقدر هم توان تولید داشته باشد، اگر رگ‌های آن فرسوده و کم‌توان باشند، برق پایدار به اقتصاد نمی‌رسد.

سهم بخش کشاورزی از مصرف برق کشور طی ۸ سال اخیر روندی نزولی و تدریجی را تجربه کرده است. در سال ۱۳۹۶ سهم این بخش از کل مصرف برق ایران ۱۵.۴ درصد بود، اما این رقم در سال ۱۴۰۳ به ۱۳.۴ درصد کاهش یافته است.

بحران برق ایران را نمی‌توان فقط با دماسنج مصرف، رشد بار شبکه یا کمبود نیروگاه سنجید چرا که پشت خاموشی‌ها و محدودیت برق صنایع، یک بحران قدیمی‌تر و عمیق‌تر نشسته است: اقتصاد ناتراز صنعت برق.

در روزهای از سال در منطقه سیستان، بادهای ۱۲۰ روزه همچنان با نظمی کم‌نظیر جریان دارند. در ارتفاعات خواف، بینالود و بخش‌هایی از شمال‌غرب کشور نیز شرایط طبیعی برای تولید برق بادی فراهم است. طبیعت، سهم خود را سال‌هاست ایفا کرده است؛ اما سیاست‌گذاری نه.

برخی کارشناسان هشدار می‌دهند: توسعه کمی نیروگاه‌های خورشیدی، بدون زیرساخت‌های دیگر در آینده ایران را به گورستان پنل‌های خورشیدی تبدیل می‌کند که کارایی لازم را نخواهند داشت.

ناترازی تولید و مصرف برق هر سال عمیق‌تر می‌شود و هزینه ساخت نیروگاه‌های جدید افزایش یافته، کارشناسان معتقدند بخشی از این شکاف را می‌توان تنها با مدیریت سمت تقاضا جبران کرد؛ مدیریتی که بدون کنتورهای هوشمند، داده‌های برخط و شبکه هوشمند عملا امکان‌پذیر نیست.

بر اساس گزارش‌های رسمی، تلفات برق در ایران امروز در محدوده ۱۰ درصد قرار دارد؛ همین عدد وقتی در مقیاس کل تولید برق کشور دیده می‌شود، به معنای هدررفت میلیاردها کیلووات‌ساعت انرژی است

اعلام ورود ۵ هزار مگاوات نیروگاه خورشیدی تا تابستان ۱۴۰۵ از سوی عباس علی‌آبادی، وزیر نیرو یکی از بزرگ‌ترین وعده‌های تاریخ صنعت برق ایران در حوزه انرژی‌های تجدیدپذیر محسوب می‌شود؛ وعده‌ای که نه‌تنها ظرفیت خورشیدی کشور را جهش می‌دهد، بلکه می‌تواند بخشی از بحران ناترازی برق را نیز کاهش دهد.