اورعی: برق پاک کافی نیست؛ ایران باید صاحب صنعت تجدیدپذیر شود

 هاشم اورعی با اشاره به افزایش سهم برق در سبد انرژی جهان و وابستگی بالای تولید برق ایران به سوخت‌های فسیلی، حرکت به سمت انرژی‌های تجدیدپذیر را ضرورتی اجتناب‌ناپذیر دانست. وی معتقد است تحقق این هدف نیازمند کاهش تصدی‌گری دولت، شکل‌گیری بازار واقعی برق و فراهم شدن زمینه فعالیت بخش خصوصی است؛ مسیری که می‌تواند توسعه انرژی‌های خورشیدی و بادی را به فرصتی برای رشد صنعتی کشور تبدیل کند.

استاد دانشگاه صنعتی شریف با تأکید بر ضرورت توسعه زنجیره تولید تجهیزات انرژی‌های تجدیدپذیر گفت: هدف نباید فقط تولید برق باشد، بلکه باید صنعت انرژی‌های تجدیدپذیر در کشور شکل بگیرد تا تولید تجهیزات، توسعه صنعتی و اشتغال نیز در داخل ایجاد شود.

هاشم اورعی با بیان اینکه سهم برق در سبد انرژی جهان به سرعت در حال افزایش است، اظهار کرد: در سال ۲۰۰۰ تنها ۱۴ درصد از کل انرژی مصرفی جهان، انرژی الکتریکی بود، اما این سهم در سال ۲۰۲۵ به ۳۱ درصد رسیده است. بنابراین باید تمرکز بیشتری بر برق و نحوه تأمین آن داشته باشیم.

او با اشاره به وابستگی بالای صنعت برق ایران به سوخت‌های فسیلی گفت: حدود یک درصد برق کشور از نیروگاه اتمی بوشهر تامین می‌شود و دست‌کم ۹۵ درصد برق تولیدی کشور به سوخت‌های فسیلی وابسته است.

محدودیت گاز، برق کشور را نیز تحت تاثیر قرار می‌دهد

اورعی با اشاره به آسیب‌های واردشده به زیرساخت‌های انرژی در درگیری‌های اخیر گفت: تولید روزانه گاز کشور حدود ۸۰۰ میلیون مترمکعب بوده که حدود ۲۳۰ میلیون مترمکعب آن آسیب دیده و تاکنون حدود ۸۰ میلیون مترمکعب از این ظرفیت بازگشته است.

او افزود: پیش‌بینی می‌شود در اوج مصرف زمستان، کشور با کسری حدود ۳۵۰ تا ۴۰۰ میلیون مترمکعب گاز مواجه شود. این موضوع به‌طور مستقیم بر تولید برق اثر می‌گذارد؛ زیرا امکان جایگزینی کامل گاز با سوخت‌های دیگر وجود ندارد و منابع آب کشور نیز محدود است.

این استاد دانشگاه تأکید کرد: بنابراین راهی جز حرکت جدی به سمت انرژی‌های تجدیدپذیر نداریم.

سهم تجدیدپذیرها در برق ایران همچنان پایین است

اورعی با بیان اینکه انرژی‌های تجدیدپذیر هنوز سهم قابل توجهی در تولید برق کشور ندارند، گفت: سهم این انرژی‌ها از تولید برق ایران در میانگین سالانه حدود دو درصد است.

او مشکل اصلی توسعه نیافتن تجدیدپذیرها را کمبود منابع مالی ندانست و اظهار کرد: ساختار صنعت برق کشور دولتی است و وزارت نیرو و مجموعه‌های وابسته به آن در برخی حوزه‌ها با بخش خصوصی رقابت می‌کنند؛ موضوعی که در گزارش کمیسیون اقتصادی مجلس نیز مورد توجه قرار گرفته است.

اورعی افزود: سرمایه‌گذار بخش خصوصی حاضر نیست با دولتی که باید حامی او باشد، وارد رقابت شود. وزارت نیرو نباید رقیب بخش خصوصی باشد، بلکه باید نقش حامی و تسهیل‌گر را ایفا کند.

بروکراسی و تصدی‌گری، مانع توسعه تجدیدپذیرهاست

استاد دانشگاه صنعتی شریف با انتقاد از بروکراسی و موانع اداری گفت: با شرایط موجود، هدف‌گذاری برای افزایش ظرفیت انرژی‌های تجدیدپذیر و رسیدن به ارقامی مانند ۱۰ یا ۲۰ هزار مگاوات، به‌سادگی قابل تحقق نیست.

او همچنین درباره نحوه اعلام ظرفیت نیروگاه‌های خورشیدی هشدار داد و گفت: ظرفیت اسمی نیروگاه با میزان واقعی تولید برق یکسان نیست. ضریب ظرفیت نیروگاه‌های خورشیدی حدود ۲۰ درصد است؛ بنابراین پنج هزار مگاوات ظرفیت اسمی خورشیدی، از نظر تولید واقعی انرژی تقریباً معادل هزار مگاوات ظرفیت نیروگاهی با تولید مستمر است.

اورعی تاکید کرد: نباید تنها ظرفیت نیروگاه‌ها را بر حسب مگاوات اعلام کرد، بلکه باید میزان واقعی انرژی تولیدی و سهم آن از مصرف کشور نیز مشخص شود.

وزارت نیرو باید از تصدی‌گری به تسهیل‌گری حرکت کند

او گفت: دولت و وزارت نیرو نباید وارد کار اجرایی شوند، بلکه وظیفه آنها تسهیل‌گری و فراهم کردن زمینه حضور بخش خصوصی و شکل‌گیری بازار است.

اورعی با تأکید بر ضرورت شکل‌گیری بازار واقعی برق اظهار کرد: در بسیاری از کالاها تولیدکننده، فروشنده و مصرف‌کننده در یک زنجیره بازار فعالیت می‌کنند، اما در صنعت برق، دخالت‌های گسترده دولت مانع شکل‌گیری چنین بازاری شده است.

او افزود: اکنون تولیدکننده برق عملاً باید آن را به وزارت نیرو یا شرکت‌های وابسته بفروشد و همین موضوع، انگیزه سرمایه‌گذاری بخش خصوصی را کاهش می‌دهد.

استاد دانشگاه صنعتی شریف تأکید کرد: نخستین گام اصلاح صنعت برق، دولت‌زدایی از این صنعت، به‌ویژه در حوزه انرژی‌های تجدیدپذیر است.

هدف، ایجاد صنعت انرژی‌های تجدیدپذیر است

اورعی گفت: هدف نباید فقط تولید برق تجدیدپذیر باشد؛ مهم‌تر از آن، ایجاد یک صنعت انرژی تجدیدپذیر در کشور است.

او توضیح داد: در حوزه نیروگاه‌های بادی باید ساخت دکل، ژنراتور، گیربکس، کابل و سایر تجهیزات تا حد امکان در داخل انجام شود. در حوزه خورشیدی نیز باید زنجیره تولید تجهیزات این صنعت در کشور شکل بگیرد.

این استاد دانشگاه افزود: افزایش ظرفیت تولید برق زمانی ارزشمندتر است که تجهیزات مورد نیاز آن نیز در داخل تولید شود و به ایجاد اشتغال و ارزش افزوده در کشور بینجامد.

توسعه تجدیدپذیرها باید به اشتغال مولد منجر شود

اورعی با اشاره به خروج حدود ۶۳۰ هزار نفر از بخش صنعت و بیکاری آنها در فاصله بهار سال گذشته تا بهار امسال، گفت: توسعه صنعت انرژی‌های تجدیدپذیر می‌تواند بخشی از ظرفیت اشتغال کشور را فعال کند.

او افزود: زمانی می‌توان از توسعه این صنعت رضایت داشت که تجهیزات مورد نیاز در داخل کشور تولید شود؛ برای نمونه، در استان‌هایی مانند خراسان و سیستان و بلوچستان می‌توان کارخانه‌های تولید اینورتر و سایر تجهیزات نیروگاه‌های تجدیدپذیر ایجاد کرد.

رئیس انجمن انرژی باد ایران تأکید کرد: ظرفیت‌های اقلیمی ایران امکان توسعه صنعت انرژی‌های تجدیدپذیر را فراهم کرده و این بخش می‌تواند به ایجاد اشتغال مولد برای جوانان تحصیل‌کرده و افزایش سهم صنعت در اقتصاد ملی کمک کند.

خورشیدی و بادی باید همزمان توسعه یابند

اورعی درباره اولویت توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر گفت: انرژی خورشیدی بسیار مهم است، اما تولید آن در ساعات پایانی روز کاهش می‌یابد؛ بنابراین برای تأمین برق پایدار، انرژی بادی و خورشیدی باید در کنار یکدیگر و به شکل ترکیبی توسعه پیدا کنند.

او با انتقاد از سیاست‌گذاری‌های فعلی گفت: هنوز به‌طور دقیق مشخص نشده است که چه میزان ظرفیت خورشیدی و چه میزان ظرفیت بادی باید در کشور ایجاد شود تا به تولید برق پایدار برسیم.

بازار برق با قیمت‌گذاری دولتی شکل نمی‌گیرد

اورعی دلیل شکل نگرفتن بازار واقعی برق را دخالت دولت و وزارت نیرو در قیمت‌گذاری دانست و گفت: بازار زمانی شکل می‌گیرد که عرضه و تقاضا قیمت را تعیین کنند.

وی افزود: سرمایه‌گذاری پایدار زمانی اتفاق می‌افتد که تولیدکننده اطمینان داشته باشد می‌تواند برق تولیدی خود را در یک بازار رقابتی عرضه کند و سازوکار پرداخت نیز شفاف و قابل پیش‌بینی باشد.

دولت باید سیاست‌گذار و تسهیل‌گر باشد

استاد دانشگاه صنعتی شریف درباره ضرورت تدوین نقشه راه توسعه تجدیدپذیرها گفت: دولت باید ظرفیت‌ها، امکانات و محدودیت‌های کشور را شناسایی و زمینه تدوین یک برنامه واقع‌بینانه را فراهم کند.

او افزود: برای نمونه، اگر هدف این باشد که طی ۱۰ سال سهم انرژی‌های تجدیدپذیر از انرژی کشور از حدود یک درصد به ۲۵ درصد برسد، باید الزامات و اقدامات مورد نیاز برای تحقق این هدف به‌طور دقیق مشخص شود.

اورعی تاکید کرد: مهم‌ترین وظیفه دولت، سیاست‌گذاری، حمایت و تسهیل‌گری است و نباید اصرار داشته باشد که خود در مقام مجری و متولی مستقیم پروژه‌ها قرار گیرد.