نقشه هستهای ایران برای عبور از ناترازی؛ ۲۰ هزار مگاوات تا ۱۴۲۰
رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند با اشاره به سخنرانی رئیس جمهوری در سازمان ملل و هدفگذاری تولید ۲۰ هزار مگاوات برق هستهای تا افق ۱۴۲۰ گفته است که این هدفگذاری میتواند در تامین انرژی مورد نیاز صنایع، حملونقل و زیرساختهای اقتصاد دیجیتال نقش داشته باشد.
به گزارش برق مدیا به نقل از ایرنا، با توجه به اهمیت این موضوع، اندیشکده حکمرانی هوشمند نشستی با حضور کارشناسان، پدافندغیرعامل، صنعت انرژی و زیرساخت، امنیت اقتصادی، هوش مصنوعی و تکنولوژیهای آینده، توسعه پایدار اقتصادی، اصناف، شرکتهای صنعتی، تجار کالا و انرژی، نظامی و انتظامی، مبارزه با قاچاق کالا و سوخت و حاملهای انرژی برگزار کرد.
سیدطهحسین مدنی رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند در ابتدای این نشست به جایگاه انرژی هستهای در تولید برق کشورهای مختلف اشاره و تصریح کرد: انرژی هستهای در سبد انرژی ایالات متحده بیش از ۱۸ درصد نقش دارد و باعث شده این کشور همچنان دارنده بزرگترین ناوگان هستهای در سطح جهان باشد و ۷۸۲ تراوات ساعت برق هستهای تولید کند.
جایگاه برق هستهای در کشورهای مختلف؛ بازگشت به اتم
مدنی خاطرنشان کرد: مطابق دادههای عمومی و آشکار، فرانسه یکی از بزرگترین تولید کنندگان برق هستهای است و بیش از ۶۷ درصد برق مورد نیاز این کشور با نیروگاههای اتمی تأمین میشود. میزان تولید برق اتمی در فرانسه به حدود ۳۶۵ تراوات رسیده است.
این کارشناس ارشد انرژی با بیان اینکه انرژی هستهای نقش محوری و استراتژیک در کره جنوبی ایفا میکند، گفت: در سال ۲۰۲۴ حدود ۳۲ درصد از برق تولیدی این کشور یعنی حدود ۱۸۰ تراوات ساعت، هستهای بود.
او با اشاره به وضعیت برق هستهای در ژاپن، تصریح کرد: پس از فاجعه تاسفبار فوکوشیما در سال ۲۰۱۱، ژاپن تمامی راکتورهای هستهای خود را به دلایل ایمنی تعطیل کرد و شبکه این کشور به شدت به واردات پرهزینه گاز طبیعی مایع و زغالسنگ وابسته شد. با این حال، به دلیل هزینههای سرسامآور واردات سوخت فسیلی و فشارهای اقتصادی بر صنایع، طی ۱۰ سال گذشته با جدیّت روند بازگشایی راکتورها با اعمال استانداردهای ایمنی جدید و ارتقایافته را از سرگرفت. در نتیجه این سیاست، در سال ۲۰۲۴، سهم هستهای ژاپن به هشت درصد یعنی حدود ۸۵ تراوات ساعت رسید.
ناترازی انرژی در ایران و راه نجات برق هستهای
او در ادامه به اهمیت توسعه برق هستهای در ایران همگام با رویکرد جهانی و همچنین مسأله ناترازی اشاره و تأکید کرد: با توجه به این وضعیت، توسعه برق هستهای یکی از محورهای اصلی برای تنوعبخشی به سبد انرژی کشور است.
این کارشناس ارشد انرژی وضعیت کنونی تولید برق ایران را ترسیم کرد و افزود: در حال حاضر حدود ۸۵ درصد از برق کشور به گاز طبیعی وابسته است و همین وابستگی، به یک ناترازی انرژی در کشور دامن زده و باعث چالشهایی چون اختلال در تولید صنایع سنگین و اصناف خرد تا تشدید قاچاق سوخت پشتیبان و آسیبپذیری زیرساختهای حیاتی در برابر تهدیدات امنیتی شده و بودجه عمومی دولت، رفاه خانوار، شاخصهای زیستمحیطی و کلانروندهای امنیت ملی را بهطور همزمان تحتالشعاع قرار داده است.
مدنی خاطرنشان کرد: توسعه و تنوعدهی به منابع تولید برق، علاوه بر اینکه میتواند پاسخی مناسب و مبتنی بر پدافند غیرعامل به تمامی چالشهای بالا باشد، برای جا نماندن و همراهی با روندهای بینالمللی چون گسترش استفاده از خودروهای برقی و برقیسازی حمل و نقل و تأمین انرژی مورد نیاز زیرساختهای هوش مصنوعی، ضروری است.
او با بیان اینکه در این تنوعبخشی، برق هستهای باید جایگاه ویژهای داشته باشد، تصریح کرد: برنامههای توسعهکشور و در ادامه سازمان انرژی اتمی هم با درک همین جایگاه و اهمیت، برنامه تولید ۲۰ هزار مگاوات برق هستهای تا سال ۱۴۲۰ را تدوین کردهاند. تحقق این برنامه به حدود ۸۰ میلیارد دلار سرمایهگذاری خارجی و داخلی نیاز دارد و عمدتاً در مناطق مستعد ساحلی بهویژه در جنوب کشور جانمایی و برنامهریزی شده است تا ضمن دسترسی به منابع عظیم آب خنککننده، محرک توسعه اقتصاد دریامحور در سواحلی همچون مکران باشد.
برق هستهای چطور به توسعه حمل و نقل برقی کمک میکند
رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند در ادامه به موضوع برقیسازی حمل و نقل اشاره و تصریح کرد: این اقدام میتواند پاسخی درخور به ناترازی فزاینده بنزین و گازوئیل و آلودگی متمرکز و شدید هوای کلانشهرها باشد. جایگزینی میلیونها خودروی بنزینی با خودروهای الکتریکی (EV) پتانسیل آن را دارد که تقاضای مهارگسیخته و بیش از ۱۲۰ میلیون لیتری بنزین در روز را به شدت کاهش داده و کشور را از واردات پرهزینه بنزین بینیاز کند.
مدنی ادامه داد: اما اگر در وضعیت کنونی ناوگان میلیونی خودروهای برقی وارد چرخه حملونقل کشور شود و انرژی الکتریکی مورد نیاز آنها همچنان توسط نیروگاههای فرسوده حرارتی که خود درگیر کمبود مزمن گاز طبیعی و اجبار به سوزاندن گازوئیل و مازوت هستند، تامین شود، سیاست برقیسازی در عمل بی فایده خواهد بود؛ چون آلودگی هوا و مصرف سوخت صرفاً از اگزوز پراکنده خودروها در کف خیابانها، به دودکش متمرکز نیروگاهها در حاشیه شهرها منتقل و ناترازی گاز در فصول سرد بیش از پیش تشدید میشود. بنابراین برای تحقق واقعی و سودآور برقیسازی حمل و نقل، شبکه برق کشور نیازمند تزریق هزاران مگاوات توان الکتریکی جدید، پایدار و بدون انتشار کربن همچون برق هستهای است.
این کارشناس ارشد انرژی توضیح داد: نیروگاههای هستهای، به دلیل ماهیت تولید خطی، مستمر و بار پایه (Baseload) خود، ایدهآلترین و منطقیترین منبع برای پشتیبانی از شارژ ناوگان برقی هستند. در ساعات پایانی شب که تقاضای تجاری و صنعتی شبکه کاهش مییابد، راکتورهای هستهای همچنان با ۱۰۰ درصد ظرفیت اسمی در حال تولیدند و این انرژی مازاد و ارزان میتواند مستقیماً به باتریهای ناوگان حملونقل تزریق شود، بدون آنکه فشاری به منابع گاز طبیعی وارد یا آلایندهای منتشر شود.
او به آثار اقتصادی اجرای این برنامه به ویژه در بخش سوخت هم اشاره کرد و گفت: هزینه تامین برق یک خودروی الکتریکی براساس تعرفههای مصوب داخلی، به مراتب کمتر از بهای تمامشده، وارداتی و قاچاقپذیر بنزین است. دولت با قطع چرخه باطل واردات بنزین و حذف یارانههای پنهان قاچاق، میتواند منابع مالی عظیم آزادشده را به صندوقهای توسعه زیرساختهای هوشمند شارژ و فرآیند تامین مالی پروژههای کلان (Project Finance) برای احداث راکتورهای جدید هستهای و شبکههای هوشمند شارژ خودرو را تسهیل کند.
برق هستهای، تجدیدپذیرها و امنیت شبکه؛ اولویت چیست؟
مدنی با مقایسه اقتصادی برق هستهای و دیگر شیوههای تجدیدپذیر، گفت: با افزایش سهم پنلهای خورشیدی و توربینهای بادی در شبکه، نیاز به احداث هزاران کیلومتر خطوط انتقال جدید، استقرار سیستمهای ذخیرهسازی مکانی و گرانقیمت (باتریهای لیتیوم-یون با عمر محدود)، و از همه مهمتر، حفظ نیروگاههای فسیلی به عنوان ظرفیت پشتیبان برای زمانهای بدون آفتاب و باد، به شدت افزایش مییابد. همچنین در شبکههایی با ضریب نفوذ بالای انرژیهای تجدیدپذیر متغیر، هزینههای ادغام شبکه و بالانس فرکانس میتواند هزینه نهایی و واقعی برق را برای مصرفکننده و بخش صنعت تا چندین برابر افزایش دهد.
او ادامه داد: بنابراین یک ترکیب بهینه و متوازن متشکل از ظرفیت بالای انرژی هستهای بهعنوان نیروی دیسپچپذیر و بار پایه، در کنار تجدیدپذیرها، کمترین هزینه سیستمیک را برای کربنزدایی عمیق، پایداری ولتاژ و امنیت عرضه به همراه دارد. در شرایط اقلیمی و زیرساختی ایران، یک راکتور هستهای با ضریب دسترسی بالغ بر ۹۰ درصد، قادر است بار پایه شبکه را بهصورت ۲۴ ساعته و در تمام فصول تامین کند. تجربه موفق فعالیت نیروگاه ۱۰۰۰ مگاواتی اتمی بوشهر گواه این مدعاست که در طول سالهای فعالیت خود، توانسته است از مصرف بیش از ۱۰۵ میلیون بشکه سوخت فسیلی جلوگیری کرده و معادل میلیاردها دلار صرفهجویی ارزی برای کشور به ارمغان آورد.
